تاریخ امروز:۱ مهر ۱۴۰۰

عکس و عکاسی جلوه ای از هنر معاصر

عکس، به معنای وارونه کردن و برگرداندن و یا صورت شیء یا شخصی که در آیینه یا آب پیدا است.

با ما در این مقاله همراه باشید تا با پیشینه و انواع عکس به طور مختصر آشنا شویم.

تاریخچه عکس

شاید ایده اصلی ثبت عکس اولین بار زمانی بود که بشر به فکر ثبت صورت انسانها و اشیاء افتاد. از نقوش کنده شده بر دیواره‌های غارها و صخره‌ها گرفته تا آثار نقاشانی که هنرشان در ثبت تصاویر به دست ما رسیده است.  امّا پیشینة چیزی که ما آن را امروزه به عنوان عکس می‌شناسیم پیچیده است، چرا که اختراع این صنعت یا هنر حاصل تلاش بسیاری از دانشمندان است که هر کدام با انگیزه‌ای که در ثبت تصویر داشته‌اند، چیزی به آن افزوده‌اند و آن را به صورت امروزی درآورده‌اند.  اولین عکسی که در تاریخ ثبت شده توسط یک دانشمند فرانسوی به نام ژوزف نیسه‌فور گرفته شد. این عکس که به «اصطبل و کبوترخانه» معروف است به روشی موسوم به طرح‌نگارِ نوری و با استفاده از دوربینی تاریکخانه‌ای در سال ۱۸۲۶ ثبت شده است.

اختراع دوربین عکاسی:

امّا ابداع اولین دوربین کاربردی عکاسی در جهان به نام یک فرانسوی دیگر یعنی لوئی ژاک مانده داگِر در سال ۱۸۳۹ به ثبت رسیده است.

این دوربین از جعبه‌ای چوبی ساخته شده بود و برای عکس گرفتن روشی خاص به نام «داگرئوتایپ» داشت.

ظهور عکس رنگی:

همان‌طور که می‌دانید نخستین عکسها سیاه و سفید بودند و امکان چاپ با استفاده از رنگدانه وجود نداشت.  نخستین بار ایدة رنگی کردن عکس توسّط یک کشیش امریکایی به نام لِوی هیل در سال ۱۸۵۱ مطرح شد.  او تقریبا نیمة راه را رفته بود امّا چون نتیچة کارش کاملا دلخواه نبود، عکسهایش را با دست‌کاری کردن اصلاح می‌کرد.

امّا سرانجام در سال ۱۸۸۶ یک فیزیکدان به اسم گابریل لیپمان اولین عکس رنگین را بدون رنگ‌آمیزی گرفت و این کشف بزرگ برای او نوبلِ فیزیک را به ارمغان آورد.  دشواری‌هایی که روش اولیه داشت دانشمندان بعد از او را مجبور کرد تا دست به تکمیل این ایده بزنند و عکس رنگی را رفته‌رفته به صورت امروزی درآورند.

پیشینه عکس در ایران:

آن‌گونه که در منابع آمده است، سه سال بعد از پیدایش عکاسی در فرانسه یک دیپلمات روس به نام نیکلای پاولوف به درخواست محمّدشاه قاجار برای عکّاسی به ایران آمد.  این نخستین حضور عکس در ایران بود.  اگرچه عکس‌هایی که این دیپلمات در دربار قجر گرفته، امروز در دسترس نیست. اوّلین عکس‌هایی که در ایران گرفته شده متأسفانه در موزه‌های خارج از کشور به نمایش درآمده‌اند.

دوران شکوفا شدن هنر عکّاسی در ایران زمانی بود که ناصرالدین‌شاه قاجار به سلطنت رسید.  شاه قاجار آنقدر به عکس گرفتن علاقه داشت که عکاسان ایرانی و خارجی بسیاری در آن دوران به ثبت لحظه‌های زندگی درباریان و مردم کوچه و بازار پرداختند، وجود این عکس‌ها امروزه منبع ارزشمندی برای ایران‌شناسان، جامعه‌شناسان و مطالعات فرهنگی است.

عکّاسی که ابتدا در انحصار درباری‌ها بود، بعد از آنکه به دستور ناصرالدین‌شاه اوّلین عکاسخانة عمومی تأسیس شد.  به میان کوچه و بازار راه پیدا کرد. هم‌چنین در این دوران تعدادی از شاگردان مدرسة دارالفنون نیز این هنر را از خارج کشور آموخته بودند و بعد از بازگشت از فرنگ، آن را به شاگردان خود یاد می‌دادند.  و این هم عامل دیگری برای عمومیّت پیدا کردن هنر عکس در ایران بود. مقاومت مردم سنّتی در برابر تکنولوژی و  گران بودن عکس موجب شده بود همة مردم از عکس گرفتن بهره نمی‌بردند. سالها بعد وقتی داشتن شناسنامه (سِجِل) به صورت عکس‌دار اجباری شد، تمام مردم مجبور شدند با عکس ارتباط برقرار کنند.

انواع عکس‌برداری

امروزه آنالوگ و دیجیتال دو روش عمده برای عکاسی است.

درگذشته این روش رقیبی نداشت امّا با اختراع سنسور دیجیتال تحوّل بزرگی در روش عکس گرفتن پدید آمد.

قبل از این اصطلاح آنالوگ وجود نداشت و مختص دوربینهای قدیمی بود.

در عکاسی آنالوگ تصویر بر روی فیلم ثبت می‌شود و برای ظهور و چاپ محتاج تاریکخانه است.

امّا دوربینهای دیجیتال بدون نیاز به فیلم و تاریکخانه، عکس را روی حافظه‌ ثبت می‌کنند و بلافاصله قابل چاپ است.

 

این مقاله ادامه دارد …

 

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *